ประวัติความเป็นมา

สถาบันรับรองระบบการผลิตผลิตภัณฑ์การเกษตร
(Institute of Certified Agricultural Production System : ICAPS)

          ปัจจุบันงานมาตรฐานและการตรวจรับรองมาตรฐาน มีความสำคัญต่อระบบการผลิตสินค้าเกษตรของไทยเป็นอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นการผลิตพืชผัก ผลไม้ สินค้าจำพวกสัตว์น้ำ รวมไปถึงสินค้าปศุสัตว์ ภาครัฐกำหนดให้เกษตรกรหรือผู้ผลิต และผู้ประกอบการควรนำมาตรฐานที่เกี่ยวกับการผลิตและการแปรรูปไปใช้ เช่น มาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีหรือ GAP มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ เป็นต้น ไปใช้ในการกำหนดวิธีวิธีปฏิบัติของเกษตรกรหรือผู้ผลิตแต่ละราย ส่วนมาตรฐานการแปรรูปอันได้แก่ GMP หรือ Good Manufacturing Practices นั้น เป็นมาตรฐานบังคับที่สำคัญของสินค้าเกษตรและอาหารหลายผลิตภัณฑ์ทั้งนี้มีจุดประสงค์ให้ทั้งผู้ผลิตและผู้ประกอบการได้พัฒนาระบบการผลิตและการแปรรูปของตนเอง เป็นการสร้างคุณภาพให้แก่ตัวสินค้าเกษตร และยังสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภคทั้งในและต่างประเทศด้วย ในฐานะที่ไทยเป็นครัวของโลก จากเหตุผลดังกล่าวข้างต้น มหาวิทยาลัยแม่โจ้ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของมาตรฐานการผลิตและรับรองคุณภาพสินค้าเกษตรดังกล่าว โดยมีการกำหนดวิสัยทัศน์ให้ “เป็นมหาวิทยาลัยชั้นนำที่มีความเป็นเลิศทางการเกษตรในระดับนานาชาติ” และสภามหาวิทยาลัยได้อนุมัติจัดตั้ง “สถาบันรับรองระบบการผลิตผลิตภัณฑ์การเกษตร” ขึ้นเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2554 โดยเป็นหน่วยงานวิสาหกิจในกำกับของมหาวิทยาลัย ที่มีภารกิจด้านการตรวจรับรองระบบการผลิตสินค้าเกษตรและอาหารให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล

         สถาบันรับรองระบบการผลิตผลิตภัณฑ์การเกษตรที่ได้รับการจัดตั้งขึ้นนี้ เป็นองค์กรตรวจรับรองหรือที่เรียกว่า Certification Body : CB ที่มีระบบการบริหารและดำเนินงานตามมาตรฐานสากล ISO/IEC Guide 65 ซึ่งเป็นมาตรฐานของหน่วย CB ที่เป็นที่ยอมรับทั่วโลก โดย CB ที่ปฏิบัติตามมาตรฐานนี้จะมีขั้นตอนการปฏิบัติให้เกิดความเป็นกลาง มีความโปร่งใสในการตรวจรับรองซึ่งสามารถตรวจสอบได้ และมีระบบการตรวจรับรองเป็นไปตามหลักวิชาการที่น่าเชื่อถือ รวมถึงมีระบบการกำกับดูแล CB ที่ได้รับการรับรองความสามารถเหล่านี้โดยหน่วยรับรองระบบงาน (Accreditation Body : AB) ของแต่ละประเทศที่มีการทำข้อตกลงกันไว้

          สำหรับสถาบันรับรองระบบการผลิตผลิตภัณฑ์การเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ก็เช่นกัน เป็นสถาบันฯ ที่พร้อมยื่นเรื่องไปยังหน่วย AB ของประเทศไทยคือ สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ให้ดำเนินการตรวจประเมินรับรองความสามารถตามมาตรฐาน ISO/IEC Guide 65 โดยหลังจากผ่านการตรวจประเมินแล้วจะได้รับการขึ้นทะเบียนตามระบบการรับรอง ซึ่ง มกอช. จะดำเนินการประกาศทะเบียน CB ที่ได้รับการรับรองแล้วให้สาธารณชนและหน่วยงาน AB ที่เป็นเครือข่ายของประเทศต่างๆ ทราบ โดยผู้บริหารมหาวิทยาลัยหวังเป็นอย่างยิ่งว่าสถาบันรับรองระบบการผลิตผลิตภัณฑ์การเกษตร จะเป็นหน่วยงานที่ตอบสนองต่อวิสัยทัศน์ของมหาวิทยาลัย และสร้างความเข้มแข็งทางด้านมาตรฐานการผลิตภาคเกษตรให้แก่สังคม รวมถึงเป็นหน่วยงานที่เผยแพร่องค์ความรู้ด้านมาตรฐานการเกษตรให้แก่สาธารณชน

          ที่ผ่านมา ทางสถาบัน ICAPS ได้ทุ่มเทแรงกาย แรงใจ และทรัพยากรของหน่วยงาน เพื่อให้ผ่านการรับรองความสามารถในการเป็นหน่วยตรวจรับรองตามมาตรฐาน ISO/IEC Guide 65 จนกระทั่ง เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2557 ทางสถาบัน ICAPS ได้ผ่านการรับรองความสามารถในฐานะหน่วยรับรอง ขอบข่ายการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) ด้านพืช (พืชอาหารและข้าว) และขอบข่ายเกษตรอินทรีย์ (Organic) ด้านพืช (การผลิตพืชอินทรีย์ครอบคลุมถึงการผลิต การจัดการฟาร์ม และการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว และข้าวอินทรีย์) จากสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

          โดยเฉพาะอย่างยิ่งการรับรองในขอบข่ายเกษตรอินทรีย์ (Organic) ที่ทางสถาบัน ICAPS เป็นองค์กรเดียวในประเทศไทยที่ผ่านการรับรองระบบงานจากสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ ตามมาตรฐาน ISO/IEC Guide 65 (http://www.acfs.go.th/cb.php) นับเป็นการสร้างชื่อเสียงให้กับมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยที่เน้นการส่งเสริมด้านการเกษตรของประเทศไทย และพร้อมรับผ่องถ่ายภารกิจงานด้านตรวจประเมินแหล่งผลิตทั้ง GAP และ Organic จากหน่วยงานภาครัฐตามโครงการความปลอดภัยอาหารของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงสาธารณสุขและหน่วยงานอื่นๆต่อไป

          ซึ่ง ณ ปัจจุบัน ทางสถาบันฯ ได้ดำเนินการเปลี่ยนแปลงนโยบาย จากการเป็นหน่วยตรวจ (Inspection Body : IB) มาเป็นหน่วยรับรอง (Certification Body : CB) เพื่อรองรับนโยบายการถ่ายโอนภารกิจการตรวจประเมินจากหน่วยงานราชการ อาทิเช่น กรมการข้าว กรมวิชาการเกษตร กรมปศุสัตว์ และกรมประมง ซึ่งสถาบันฯ ได้รับการรับรองความสามารถในฐานะหน่วยตรวจ (Inspection Body : IB) ตามมาตรฐาน ISO/IEC 17020:2012 ขอบข่ายการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) ขอบข่ายย่อยด้านพืช (ข้าว) เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2558 และเมื่อวันที่ 23 กันยายน 2559 สถาบันฯ ได้รับการรับรองความสามารถในฐานะหน่วยตรวจ (Inspection Body:IB) ตามมาตรฐาน ISO/IEC 17020:2012 ขอบข่ายการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) ขอบข่ายย่อยด้านพืช (ข้าว พืชอาหาร กระเจี๊ยบเขียว พริก ข้าวโพดฝักอ่อน ข้าวโพดหวาน ลำไย และข้าวหอมมะลิ) และปัจจุบันทางสถาบันฯได้ขยายขอบข่ายการตรวจประเมินในฐานะหน่วยตรวจ (Inspection Body : IB) ตามมาตรฐาน ISO/IEC 17020:2012 และทางสถาบันฯ ได้ยื่นขอขยายขอบข่ายการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) ขอบข่ายการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) ขอบข่ายย่อยด้านพืช (ข้าว ข้าวหอมมะลิไทย พืชอาหาร กระเจี๊ยบเขียว พริก ข้าวโพดฝักอ่อน ข้าวโพดหวาน ลำไย ข้าวโพดเมล็ดแห้ง กาแฟ ใบชาสด กล้วยไม้ตัดดอก มะพร้าวน้ำหอม ขิง ถั่วลิสง และถั่วเมล็ดแห้ง) เมื่อวันที่ 26 มกราคม 2560 และยังได้รับการรับรองในฐานะหน่วยรับรอง (Certification Body : CB) ตามมาตรฐาน ISO/IEC 17065:2012 ดังนี้ ขอบข่ายการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) (ข้าว ข้าวหอมมะลิไทย ข้าวโพดเมล็ดแห้ง พืชอาหาร กระเจี๊ยบเขียว พริก ข้าวโพดฝักอ่อน ข้าวโพดหวาน ลำไย กาแฟ ใบชาสด กล้วยไม้ตัดดอก มะพร้าวน้ำหอม ขิง ถั่วลิสง และถั่วเมล็ดแห้ง) และขอบข่ายด้านเกษตรอินทรีย์ ด้านพืช (พืชอินทรีย์และข้าวอินทรีย์)